The planet is dying, and so is the hero (Part 3)
Στις 20 ώρες παιχνιδιού έχεις αποδράσει από τη Midgar, έχεις διασχίσει ολόκληρη την ήπειρο, έχεις πάρει μαζί σου μια χούφτα συντρόφους και έχεις δει τον κόσμο να ξεδιπλώνεται γύρω σου με τον τρόπο που το κάνουν μόνο τα JRPGs της δεκαετίας του ‘90. Νιώθεις τη ζάλη της άπλας ενός ολόκληρου κόσμου, χωρίς να είσαι υποχρεωμένος να πας κάπου συγκεκριμένα. Ακολουθείς τα ίχνη του Sephiroth, το φάντασμα ενός ανθρώπου που θα έπρεπε να είναι νεκρός αλλά δεν είναι. Έχεις αρχίσει να καταλαβαίνεις τι συνέβη πριν από πέντε χρόνια στη Nibelheim, την πηγή όλων των τωρινών σου προβλημάτων.
Το κενοτάφιο στο χιόνι
Φτάνεις στη Nibelheim που θυμάσαι από το flashback του Cloud. Στην πόλη που ξέρεις ότι ο Sephiroth κατέστρεψε ολοκληρωτικά.
Η πόλη στέκεται ακέραιη. Τα σπίτια είναι ανέπαφα. Ο κόσμος της είναι φιλικός. Η κεντρική πλατεία έχει την ίδια εικόνα που ήξερες. Ο Cloud τη διασχίζει με την αυτοπεποίθηση που τον χαρακτηρίζει και το παιχνίδι σου επιτρέπει να την εξερευνήσεις για λίγο πριν σου αποκαλύψει την πληροφορία που ανατρέπει όλη την προηγούμενη ιστορία. Ο κόσμος που ζει εδώ δεν είναι οι αρχικοί κάτοικοι. Η Shinra ξανάχτισε τη Nibelheim μετά τη σφαγή και την κατοίκησε με ηθοποιούς. Η πραγματική πόλη έχει χαθεί. Οι κάτοικοι είναι όλοι νεκροί. Περπατάς σε μια θεατρική σκηνή που αποτρέπει τις άβολες ερωτήσεις για το παρελθόν.
Αυτή είναι η στιγμή που το Final Fantasy VII αποκαλύπτει ότι η σχέση σου με τις αναμνήσεις και την πραγματικότητα είναι το βασικό θέμα του σεναρίου του.
Ο αναξιόπιστος στρατιώτης
Το flashback στην Kalm, που οι περισσότεροι παίκτες αποδέχτηκαν ως αδιάσειστη πληροφόρηση, είναι μία από τις πιο προσεκτικά διαμορφωμένες παραπλανήσεις στην ιστορία αυτού του μέσου ψυχαγωγίας. Το σενάριο του Nojima το τοποθετεί νωρίς, όταν οι παίκτες ακόμα προσανατολίζονται, όταν διαμορφώνουν στο μυαλό τους το μοντέλο του κόσμου, όταν εμπιστεύονται ακόμα την αφήγηση. Ο Cloud είναι ο πρωταγωνιστής. Οι πρωταγωνιστές θυμούνται πάντα καθαρά το παρελθόν. Το flashback προβάλλεται χωρίς αλλοιώσεις στην εικόνα, χωρίς κάποιο σημάδι που να σε κάνει να αμφιβάλεις γι’ αυτά που βλέπεις. Μοιάζει με καθαρή ανάμνηση. Προβάλλεται σαν καθαρή ανάμνηση.
Όμως στην ανάμνηση βρίσκεται και η Tifa. Η Tifa, που βρισκόταν όντως στη Nibelheim εκείνη την νύχτα, που επιβίωσε από τη σφαγή και έχεις τις δικές της αναμνήσεις από τα γεγονότα, δεν διορθώνει τον Cloud. Διστάζει. Μοιάζει μπερδεμένη. Και δεν βγάζει μιλιά.
Αυτή είναι η πρώτη ρωγμή στην αφήγηση του Cloud και είναι έτσι σχεδιασμένη ώστε να φαίνεται ανεπαίσθητα την πρώτη φορά που παίζεις. Η σιωπή της Tifa μοιάζει με θλίψη, με έναν δισταγμό να ξαναβιώσει το τραύμα, πράγματα που φαίνονται λογικά. Εκ των υστέρων, μόλις καταλάβεις τι γνωρίζει πραγματικά η Tifa, αντιλαμβάνεσαι ότι η σιωπή της είναι η συμπεριφορά μιας γυναίκας που βλέπει κάποιον για τον οποίο νοιάζεται να χτίζει μια ολόκληρη ταυτότητα πάνω στοι ψέμα και αποφασίζει να μην την αποδομήσει.
Οι λόγοι που το κάνει αυτό είναι περίπλοκοι και το παιχνίδι τους αντιμετωπίζει με πολύ σοβαρότητα. Δεν φέρεται με ανειλικρίνεια απέναντι στον Cloud επειδή είναι σκληρή ή επειδή κοιτάζει το συμφέρον της. Τον προστατεύει από κάτι που δεν είναι σίγουρη ότι μπορεί να αντέξει. Το κόστος αυτής της προστασίας, τα χρόνια που πέρασε βλέποντάς τον να προβάλει έναν εαυτό που εκείνη γνωρίζει πως δεν είναι αληθινός, φαίνεται σε κάθε σκηνή που μοιράζεται μαζί του μέχρι να αποκαλυφθεί η αλήθεια.
Η Jenova και το πρόβλημα της προσωπικότητας
Ο βιολογικός μηχανισμός που κρύβεται πίσω από τις ψεύτικες αναμνήσεις του Cloud είναι η Jenova, η εξωγήινη οντότητα που διαμόρφωσε την κυτταρική βάση του προγράμματος SOLDIER. Η Jenova, όπως αναφέρεται εκτενώς στο Ultimania Omega, έχει την ξεχωριστή ικανότητα να αλλοιώνει την αντίληψη και τη μνήμη των πλασμάτων που κουβαλούν τα κύτταρά της, μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να βλέπουν αυτά που θέλει εκείνη, μπορεί να ενσωματώνει ή να παραμορφώνει τις αναμνήσεις, να προγραμματίζει ξανά τις εμπειρίες που διαμορφώνουν την αίσθηση που έχει κάποιος για τον εαυτό του.
Ο Cloud φέρει τα κύτταρα της Jenova. Του τα έδωσαν κατά τη διάρκεια ενός πειράματος που διεξήγαγε ο Professor Hojo για να μελετήσει την επιρροή της Jenova μετά την καταστροφή της Nibelheim. Το πείραμα, που ονομάστηκε Jenova Reunion Project, μελετούσε κατά πόσα οι άνθρωποι που βελτιώθηκαν από τη Jenova θα νιώσουν έλξη από την οντότητα. Ο Cloud πέρασε πολλά χρόνια σε ένα εργαστήριο της Shinra, απειλήθηκε σωματικά και ψυχολογικά από τη δηλητηρίαση του Mako, πριν ο Zack Fair αποδράσει μαζί του και τον μεταφέρει στην άλλη πλευρά της ηπείρου.
Ο Zack πέθανε για να προστατέψει τον Cloud. Γύρω από αυτό το συγκεκριμένο γεγονός ανασυντάσσεται η ψυχολογία του Cloud.
Ο Zack Fair ήταν ένα από τα μέλη του SOLDIER First Class. Ήταν εκείνος που ανέλαβε στην πραγματικότητα την αποστολή στη Nibelheim, στο πλευρό του Sephiroth. Ήταν ο φίλος του Cloud, ο μέντοράς του για όσα ήθελε να πετύχει ο Cloud. Όταν πέθανε ο Zack, από τους πυροβολισμούς των στρατιωτών της Shinra έξω από τη Midgar, με τον Cloud σχεδόν αναίσθητο δίπλα του, ο άντρας στον οποίο ο Cloud ήθελε να μοιάσει χάθηκε. Και ο Cloud, τσακισμένος και μεταφέροντας τις αναμνήσεις του Zack λόγω της επιρροής της Jenova, έφτιαξε τον δικό του εαυτό από τα απομεινάρια του.
Η στολή του SOLDIER ανήκε στον Zack. Η ιστορία της Nibelheim ήταν του Zack. Ο γεμάτος αυτοπεποίθηση, ικανός, συναισθηματικά απόμακρος μισθοφόρος που εμφανίζεται στη Midgar στην αρχή του παιχνιδιού είναι κατασκευασμένος από τα κομμάτια ενός νεκρού άντρα, είναι κάποιος που έχει ξεχάσει ποιος ήταν αρχικά.
Το βάρος του Zack Fair
Θα ήταν άδικο να περιγράφαμε την κατάσταση του Cloud με τη φράση «νομίζει πως είναι ο Zack». Η ψυχολογική πραγματικότητα που διαμορφώνει το παιχνίδι είναι πιο συγκεκριμένη και πιο επώδυνη από αυτό. Ο Cloud δεν νομίζει πως είναι ο Zack. Έχει φτιάξει μια προσωπικότητα που ενσωματώνει τις αναμνήσεις και τα επιτεύγματα του Zack σε μια μορφή του εαυτού του που δεν απέτυχε ποτέ, που δεν υπολειπόταν σε τίποτα, που δεν πέρασε ποτέ ατελείωτα χρόνια αβοήθητος σε ένα εργαστήριο, την ώρα που ο κόσμος συνέχιζε χωρίς αυτόν.
Ο αληθινός Cloud, αυτός που βρίσκεται κάτω από το κατασκεύασμα, είναι ένας πιτσιρίκος από τη Nibelheim που δεν ήταν αρκετά καλός για να γίνει SOLDIER, που έφυγε από το σπίτι του με μεγάλες φιλοδοξίες και επέστρεψε τσακισμένος, που επιβίωσε από καταστάσεις από τις οποίες κανείς άλλος δεν θα επιβίωνε. Εκείνος ο Cloud βρίσκεται ακόμα μέσα του. Εμφανίζεται σε στιγμές αδυναμίας, στα επαναλαμβανόμενα επεισόδια όπου καταρρέει ψυχολογικά και που το παιχνίδι παρουσιάζει ως δηλητηρίαση από το Mako, στις εκλάμψεις αληθινών συναισθημάτων που αποδρούν από τη μάσκα του μισθοφόρου σε άβολες στιγμές.
Η Aerith Gainsborough το παρατηρεί. Είναι ένα από τα πράγματα που κάνουν την σχέση της με τον Cloud τόσο ξεκάθαρη. Ήξερε τον Zack, ήταν η πρώτη της αγάπη, και το παιχνίδι προσφέρει αυτήν την πληροφορία άτονα, για να κάνεις εσύ την σύνδεση. Όταν συναντά τον Cloud, βλέπει κάποιον που κινείται σαν τον Zack, που μιλά σαν τον Zack, που κρατά το σπαθί του Zack, αλλά που δεν είναι ο Zack, αφού τα μάτια του δεν ταιριάζουν με όλα τα υπόλοιπα. Τον ερωτεύεται εν μέρει εξαιτίας της ομοιότητας και εν μέρει επειδή μπορεί να διακρίνει το αληθινό πρόσωπο που προσπαθεί να εμφανιστεί.
Το ενδιαφέρον που δείχνει για τον Cloud είναι ταυτόχρονα το πένθος της για τον Zack και μια γνήσια περιέργεια για το ποιος είναι πραγματικά ο Cloud όταν δεν προσποιείται. Το παιχνιδι δεν το φανερώνει ποτέ χρησιμοποιώντας τους διάλογους. Η αίσθηση υπάρχει στη φύση της αλληλεπίδρασής τους, στον τρόπο που απευθύνεται εκείνη προς το πρόσωπο που κρύβεται κάτω από την επιφάνεια.
Η επικείμενη καταστροφή
Ο ναός των Ancients. Η ξεχασμένη πρωτεύουσα. Ο θάνατος της Aerith.
Αυτές οι σκηνές εμφανίζονται στο τέλος του πρώτου δίσκου με μια ένταση που εν μέρει οφείλεται στον εξαιρετικό ρυθμό του παιχνιδιού και εν μέρει ως αποτέλεσμα όλων όσων έχει χτίσει ως τώρα το παιχνίδι κάτω από την επιφανειακή ιστορία του Cloud. Η Aerith πεθαίνει επειδή ο Sephiroth χρησιμοποιεί τον Cloud ως όργανο για τον θάνατό της. Τον κάνει μια μαριονέτα. Ο Cloud καλεί τον Masamune. Το παιχνίδι παίρνει τον έλεγχο από τα χέρια σου. Και είτε αντισταθείς, είτε όχι, αφού οι μηχανισμοί του παιχνιδιού σου δίνουν την ευκαιρία να το καταπολεμήσεις, η Aerith πεθαίνει στο Forgotten Capital την ώρα που ακούγεται ένα μουσικό θέμα που τριάντα χρόνια αργότερα, παραμένει ένα από τα πιο συντριπτικά κομμάτια που συνέθεσε ποτέ ο Nobuo Uematsu.
Ο θάνατός της είναι σημαντικός εξαιτίας όλων όσων το παιχνίδι δόμησε γύρω του. Η Aerith είναι η τελευταία Cetra, η κληρονόμος της συνείδησης του πλανήτη, και ο θάνατός της είναι μη αναστρέψιμος σε ένα μέσο ψυχαγωγίας όπου ο θάνατος είναι πάντα αναστρέψιμος. Η επιμονή της Square να την αφήσει νεκρή, να αρνηθεί την ανάσταση που μπορούν να προσφέρουν οι μηχανισμοί του παιχνιδιού, δείχνει από μόνη της αυτό που θέλει να πετύχει το παιχνίδι. Κάποια πράγματα δεν γυρνούν πίσω. Κάποιες απώλειες είναι μόνιμες. Την παίρνει το Lifestream και ο Cloud μένει με άδεια χέρια.
Αυτό που προκύπτει μετά τον θάνατο της Aerith δεν είναι μόνο η θλίψη. Είναι το πρώτο σοβαρό σπάσιμο στη δομή της ταυτότητας του Cloud. Η μάσκα που χρησιμοποιούσε έχει αρχίσει να χάνεται. Ο δεσμός μαζί της, η σταδιακή υποχώρηση της συμπεριφοράς του μισθοφόρου, οι στιγμές που η προσποίηση χάθηκε και εμφανίστηκε κάτι πολύ πιο γνήσιο. Η απουσία της αφαιρεί τα στηρίγματα αυτής της ψεύτικης προσωπικότητας.
Ο Cloud ξεκινά, στον δεύτερο δίσκο του παιχνιδιού, να αποδομείται.
Η επαγρύπνηση της Tifa
Η σκηνή στο Lifestream, με τον Cloud και την Tifa να βρίσκονται μέσα στο υποσυνείδητό του, να ψάχνουν τα ερείπια των αναμνήσεών του, είναι το συναισθηματικό επίκεντρο του παιχνιδιού. Είναι επίσης ένα αξιέπαινο παράδειγμα σχεδιασμού παιχνιδιών. Ένα τμήμα όπου οι βασικοί μηχανισμοί είναι αναμνήσεις και γεγονότα αντί να είναι μάχες, ένα τμήμα όπου ο ρόλος του παίκτη είναι να παρακολουθεί δύο ανθρώπους να ανασκάπτουν την αλήθεια μαζί.
Η Tifa καθοδηγεί τον Cloud στο παρελθόν του. Ξέρει τι έχει συμβεί στην πραγματικότητα. Ήταν εκεί, ήταν το κορίτσι στη Nibelheim που βρήκε τον πατέρα του νεκρό στον αντιδραστήρα, που πολέμησε τον Sephiroth με ένα κλεμμένο σπαθί και που παραλίγο να πεθάνει. Θυμάται την πραγματική αλληλουχία των γεγονότων και καθοδηγεί τον Cloud μέσα από τα κενά των δικών του αναμνήσεων με την υπομονή ενός ανθρώπου που περίμενε ατέλειωτα χρόνια για να γίνει αυτή η συζήτηση.
Αυτό που βρίσκουν μαζί είναι δύσκολο. Ο πραγματικός Cloud, εκείνος που επέστρεψε στην Nibelheim ως πεζικάριος της Shinra και όχι ως SOLDIER, εκείνος που εκτέλεσε την αποστολή φορώντας κράνος για να μην τον αναγνωρίσει η Tifa και καταλάβει ότι απέτυχε να γίνει αυτό που είχε υποσχεθεί, έκανε κάτι συγκλονιστικό. Σήκωσε από το έδαφος το Buster Sword. Διαπέρασε με αυτό το σώμα του Sephiroth. Σταμάτησε την σφαγή από το να γίνει ολοκληρωτική. Έκανε αυτό που θα έκανε ένας SOLDIER First Class και το έκανε ως ένας 17χρονος πεζικάριος χωρίς ενισχυμένες ικανότητας, μόνο με τη δύναμη της θέλησης και του πένθους και με την οργή που νιώθει κάποιος όταν βλέπει την πόλη του να καταστρέφεται.
Η κατασκευασμένη προσωπικότητα δανείστηκε τα επιτεύγματα του Zack. Όμως το ουσιαστικό επίτευγμα, εκείνο που συνέβη πραγματικά, ήταν του Cloud εξαρχής.
Η αποδόμηση της ταυτότητας του Cloud δεν είναι μόνο μια ανατροπή στο σενάριο. Είναι το βασικό θέμα του παιχνιδιού, για αυτά που προκαλεί ένα τραύμα στην προσωπικότητα του ανθρώπου, για το κενό ανάμεσα σε αυτό που είμαστε και σε αυτό που πιστεύουμε πως είμαστε προκειμένου να συνεχίσουμε να λειτουργούμε. Όμως με το να καταλάβεις τι κάνει το παιχνίδι στον Cloud έχεις κάνει τη μισή δουλειά. Η άλλη μισή είναι να καταλάβεις τι εμφανίζεται στο κενό που δημιουργεί αυτή η αποδόμηση και γιατί η απάντηση που προκύπτει είναι ένα από τα πιο ριζοσπαστικά πράγματα που έχει προσπαθήσει να κάνει ένα video game.