The planet is dying, and so is the hero (Part 2)
Υπάρχει ένα είδος εξουσίας που λειτουργεί μόνο αν κανείς δεν την εξετάσει προσεκτικά. Η Shinra Electric Power Company το ξέρει καλά. Η εταιρεία δεν εξουσιάζει τη Midgar με τον φόβο. Ο φόνος κοστίζει πολλά και δεν είναι αποδοτικός πάντα. Την εξουσιάζει με ένα αφήγημα. Η Shinra προσφέρει ηλεκτρισμό, ασφάλεια, θέσεις εργασίας και μια αίσθηση τάξης. Χρηματοδοτεί το πρόγραμμα SOLDIER, μια άρτια εκπαιδευμένη μονάδα στρατού, τα μέλη της οποίας ενδυναμώνονται με την ενέργεια Mako και αποτελούν για την κοινωνία την κορυφή των ανθρώπινων επιτευγμάτων. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο και συντηρείται με προσοχή: η Shinra σε φροντίζει και το SOLDIER είναι η απόδειξη του τι μπορεί να δημιουργήσει ο κόσμος της εταιρείας.
Ο μύθος του ήρωα
Ο Cloud Strife ήθελε να συμμετέχει σε αυτήν την ιστορία.
Είναι μια λεπτομέρεια που επαναπροσδιορίζει όλα όσα ξέρουμε για τον χαρακτήρα του και το παιχνίδι την αποκαλύπτει σιωπηλά, κατά τη διάρκεια ενός flashback στην Kalm, μια μικρή πόλη όπου ξεκουράζεται η ομάδα μετά την απόδρασή της από τη Midgar. Ο Cloud κάθεται και αφηγείται στους συντρόφους του αυτά που συνέβησαν στη Nibelheim πριν από πέντε χρόνια. Ο ίδιος ήταν εκεί. Φορούσε την στολή των SOLDIER. Πολέμησε στο πλευρό του Sephiroth. Το flashback παρουσιάζεται με το engine του παιχνιδιού, με το χαρακτηριστικό μοντέλο του Cloud να περιηγείται στις αναμνήσεις του με την ίδια αυτοπεποίθηση.
Στην ίδια ανάμνηση είναι και η Tifa. Και η έκφραση της Tifa, όταν ο Cloud αφηγείται κάποιες από τις λεπτομέρειες, είναι μπερδεμένη.
Τι πουλά στην πραγματικότητα η Shinra
Αυτή η ανάμνηση του Cloud έχει σημασία αν θέλουμε να καταλάβουμε το πραγματικό νόημα των SOLDIER, σε πολιτιστικό επίπεδο.
Σε μια συνέντευξή του στο περιοδικό Famitsu το 2005, ο Tetsuya Nomura, που σχεδίασε τους χαρακτήρες του παιχνιδιού, λέει ότι η αισθητική της Shinra αποπνέει φιλοδοξία. Οι Turks είναι απότομοι στην συμπεριφορά τους και πιο αστοί. Τα στελέχη της εταιρείας εκπέμπουν εξουσία. Και οι SOLDIER βρίσκονται στην κορυφή της ιεραρχίας σαν να είναι πλάσματα της μυθολογίας, πολεμιστές ενισχυμένοι με την ίδια την ενέργεια του πλανήτη, πιο δυνατοί και πιο γρήγοροι από τους φυσιολογικούς ανθρώπους, με τα σημάδια των βελτιωμένων οργανισμών τους να φαίνεται ξεκάθαρα στα μάτια τους.
Το κόστος γι’ αυτήν τη βελτίωση είναι πολύ ξεκάθαρο. Οι υποψήφιοι για τη μονάδα SOLDIER υποβάλλονται σε μια έγχυση Mako στον οργανισμό τους, μια διαδικασία που είναι σωματικά βάναυση και ψυχολογικά μεταμορφωτική. Η βελτίωση κάνει αχνά τα όρια ανάμεσα στις αναμνήσεις του ανθρώπου και στις γενετικές αναμνήσεις που είναι κωδικοποιημένες στα κύτταρα Mako, τα οποία μεταφέρουν τα κατάλοιπα των Ancients, των Cetra, του πρώτου πληθυσμού του πλανήτη. Τα μέλη της SOLDIER, κυριολεκτικά, επανεγγράφονται. Οι εξαιρετικές ικανότητές τους έχουν ως κόστος έναν εαυτό που δεν είναι ολοκληρωτικά δικός τους.
Αυτό παρουσιάζεται ως πλεονέκτημα. Η Shinra διαφημίζει τους SOLDIER ως την τέλεια έκδοση του ανθρώπου. Η προπαγάνδα έχει αποτέλεσμα επειδή το προϊόν είναι αληθινά εντυπωσιακό. Ο Sephiroth, ο σπουδαιότερος SOLDIER που εμφανίστηκε ποτέ, είναι σχεδόν υπεράνθρωπος. Και οι πρώτες ώρες του παιχνιδιού τον αντιμετωπίζουν με μια ευλάβεια. Το flashback του Cloud τον περιγράφει με θαυμασμό. Ο άνθρωπος αυτός είναι συνταρακτικός.
Βέβαια, το παιχνίδι σε οδηγεί μεθοδευμένα στο ερώτημα πίσω από τον θαυμασμό. Είναι συνταρακτικός, αλλά ποιος πλήρωσε το κόστος;
Οικολογική καταστροφή
Το Lifestream, το ποτάμι της ενέργειας Mako που εκμεταλλεύεται η Shinra για το κέρδος, είναι ταυτόχρονα ο μηχανισμός που συντηρεί τον πλανήτη. Όταν τα έμβια όντα πεθαίνουν, η ζωτική τους ενέργεια επιστρέφει στο ποτάμι, ανακυκλώνεται και επανεμφανίζεται τελικά σε μια καινούρια μορφή ζωής. Οι αντιδραστήρες της Shinra διακόπτουν αυτόν τον κύκλο, απορροφούν την ενέργεια πριν ολοκληρώσει το κύκλωμά της, τη μετατρέπουν σε ηλεκτρισμό, σε χρηματικό κέρδος και σε στρατιώτες της SOLDIER.
Ο lead designer του παιχνιδιού, ο Hironobu Sakaguchi, έχασε τη μητέρα του στη διάρκεια της ανάπτυξης του Final Fantasy VII. Σε πολλές συνεντεύξεις του αναγνωρίζει ότι ο θάνατός της επηρέασε άμεσα την κεντρική ιδέα του παιχνιδιού για τη ζωή μετά τον θάνατο, το ερώτημα του πού πηγαίνουν οι άνθρωποι και αν η ενέργεια ενός ανθρώπου παραμένει σε κάποια μορφή. Το Lifestream έγινε ο τρόπος να αντιμετωπίσει τη θλίψη του φιλοσοφικά. Αν οι ψυχές επιστρέφουν στο ποτάμι της ζωής που συντηρεί τα πάντα, τότε ο θάνατος δεν είναι ένα τέλος. Είναι μια ενδιάμεση κατάσταση.
Η Shinra αντιμετωπίζει αυτό το ποτάμι σαν πηγή πρώτης ύλης. Το έγκλημα της εταιρείας δεν είναι απλώς η οικολογική καταστροφή που προκαλεί, αν και όντως την προκαλεί. Είναι μια μεταφυσική κλοπή, αρπάζει κάτι που ανήκει σε κάθε ζωντανό πλάσμα και το μετατρέπει σε ιδιωτικό κέρδος. Η οργή του Barret για τον πλανήτη είναι η οργή ενός ανθρώπου που βλέπει τα κοινά αγαθά να ιδιωτικοποιούνται, που βλέπει κάτι ιερό να μετατρέπεται σε εμπορικό προϊόν. Και το παιχνίδι αντιμετωπίζει με μεγάλη σοβαρότητα αυτόν τον θυμό.
Κι εδώ είναι που το Final Fantasy VII διαφοροποιείται από τα συνηθισμένα. Τα περισσότερα JRPGs εκείνης της περιόδου σου δίνουν έναν σκοτεινό άρχοντα, μια ξεκάθαρη πηγή του κακού που πρέπει να αντιμετωπίσεις, ένα τελικό dungeon και το τέλος μιας ιστορίας. Το Final Fantasy VII σου δίνει μια εταιρεία. Ο Sephiroth είναι τρομακτικός, αλλά ο Sephiroth είναι ένα προϊόν. Είναι αυτό που κατασκεύασε η Shinra. Ο πραγματικός αντίπαλος είναι ένα σύστημα που αντιμετωπίζει τον κόσμο ως πρώτη ύλη και το παιχνίδι δεν σε αφήνει ποτέ να ξεχάσεις ότι η εξόντωση του Sephiroth δεν θα καταστρέψει το σύστημα που τον δημιούργησε.
Ο συστημικός ήρωας
Ο Cloud ήθελε να γίνει SOLDIER. Μεγάλωσε στη Nibelheim, μια μικρή ορεινή πόλη χωρίς κάποιο σημαντικό γνώρισμα, και αποφάσισε σε μικρή ηλικία να πάει στη Midgar, να καταταγεί στην Shinra και να γίνει ήρωας. Να αποδείξει ότι αξίζει. Είναι μια πολύ ανθρώπινη φιλοδοξία, ντυμένη με τα χρώματα του κόσμου που διαμορφώνει το Final Fantasy VII, τη μυθολογία του SOLDIER ως το κορυφαίο πρόσωπο που μπορείς να γίνεις.
Όμως, απέτυχε στις εξετάσεις. Δεν έγινε ποτέ SOLDIER First Class. Δεν ήταν αρκετά καλός.
Βλέπεις αυτήν την πληροφορία στο παιχνίδι και αμέσως μετά βλέπεις τον Cloud στην Kalm, να περιγράφει μια αποστολή που εκτέλεσε ως SOLDIER First Class. Η αντίφαση είναι ξεκάθαρη, αλλά οι περισσότεροι παίκτες το 1997 δεν την αντιλήφθηκαν, καθώς το flashback έχει τέτοια αυτοπεποίθηση που μοιάζει με ανάμνηση και όχι με δημιούργημα της φαντασίας. Ο Cloud αφηγείται την ιστορία με την πεποίθηση ενός ανθρώπου που βρισκόταν εκεί. Ήταν όντως εκεί. Η στολή, η αποστολή, οι διαταγές στο πλευρό του Sephiroth. Όλα αυτά συνέβησαν. Το ερώτημα είναι αν ο ρόλος του Cloud στην επιχείρηση ήταν αυτός που ισχυρίζεται.
Ο Kazushige Nojima περιέγραψε τις δυσκολίες της δημιουργίας αυτής της αναξιόπιστης διήγησης του Cloud δομικά, όσο και δραματουργικά. Στο FFVII Ultimania Omega, μια σειρά λεπτομερών guides που δημοσίευσε η Square και που αποτελούν την κορυφαία πηγή για τη μυθολογία του παιχνιδιού, εξηγεί ότι οι ψεύτικες αναμνήσεις του Cloud δεν είναι ψέματα. Ο Cloud τις πιστεύει. Το τραύμα από όσα συνέβησαν στη Nibelheim, σε συνδυασμό με τη δηλητηρίαση από το Mako που πέρασε στη συνέχεια και τη φύση της επιρροής της Jenova στον ψυχισμό του, προκάλεσαν μια λογική εναλλακτική ιστορία. Το μυαλό βρήκε μια έκδοση των γεγονότων που του επέτρεπε να επιβιώσει.
Ο ήρωας που παρουσιάζει ο Cloud στον κόσμο, είναι ο ήρωας που χρειαζόταν ο ίδιος να νομίζει πως είναι για να μπορεί να λειτουργήσει στον κόσμο.
Τι προκαλεί το σύστημα στον κόσμο
Η συντριβή του Sephiroth, αυτό που συμβαίνει στον αντιδραστήρα της Nibelheim που ενεργοποιεί τη βασική καταστροφή του παιχνιδιού, δεν είναι τυχαία. Είναι αυτό που συμβαίνει όταν κάποιος που διαμορφώνεται από τη μυθολογία της Shinra ανακαλύπτει την αλήθεια για την πηγή αυτής της μυθολογίας.
Ο Sephiroth μαθαίνει, στη βιβλιοθήκη των εγκαταστάσεων της Shinra, ότι η μητέρα του είναι η Jenova, μια εξωγήινη οντότητα που ανακαλύφθηκε στον φλοιό του πλανήτη, την οποία παρερμήνευσαν νομίζοντας ότι είναι μια Cetra και την χρησιμοποίησαν ως τη βιολογική πηγή για το πρόγραμμα SOLDIER. Φτιάχτηκε, εν μέρει, από κάτι που δεν είναι ανθρώπινο και δεν ανήκει σε αυτόν τον πλανήτη. Οι ικανότητές του δεν είναι ένα δώρο της Φύσης, αλλά το αποτέλεσμα ενός πειράματος.
Το παιχνίδι καταγράφει την αντίδρασή του, την καταστροφή της Nibelheim, τον αφανισμό των κατοίκων της, τη μεταστροφή προς μια μεσσιανική ψευδαίσθηση για την κληρονομιά του πλανήτη, ως τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου που μαθαίνει ότι η πραγματική του ταυτότητα είναι δημιούργημα μιας εταιρείας και δεν έχει την ψυχολογική δύναμη να κατανοήσει αυτήν την αποκάλυψη. Άλλωστε δεν έχει ψυχολογικές δυνάμεις. Δεν του έδωσε τέτοιες η Shinra. Αυτό που του έδωσε είναι σωματικές ικανότητες, εγωισμό και υποταγή.
Ο Cloud και ο Sephiroth είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Δύο άνθρωποι που έχουν μια κατασκευασμένη αίσθηση του εαυτού τους από τη μυθολογία της Shinra, οι οποίοι συντρίβονται όταν μαθαίνουν από τι είναι κατασκευασμένη αυτή η μυθολογία. Η αντίδραση του Sephiroth είναι έντονη και καταστροφική. Η αντίδραση του Cloud είναι κάτι πιο ήπιο και από πολλές απόψεις πολύ πιο ενδιαφέρον. Φτιάχνει έναν δεύτερο εαυτό μέσα από τα ερείπια του πρώτου, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι το έχει κάνει.
Η ιδεολογία του Final Fantasy VII δεν είναι κρυφή. Είναι η αρχιτεκτονική, η οικονομία, ο σχεδιασμός των χαρακτήρων, οι μηχανές του αντιδραστήρα Mako που ανατινάζεις μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά. Αλλά μια ιδεολογία έχει νόημα μόνο όταν εξετάζεται από τους ανθρώπους, όταν οι αφηρημένες έννοιες της εταιρικής εξουσίας και της οικολογικής καταστροφής εκφράζονται από όσα προκαλούν αυτές στον άνθρωπο. Και για να δούμε τι ακριβώς έκαναν στον Cloud Strife πρέπει να τον ακολουθήσουμε πίσω, στη Nibelheim. Στο χιόνι, στον αντιδραστήρα και σε αυτό που δεν μπορεί να θυμηθεί.