A blade in the river (Part 4)

Μπορείς να τελειώσεις το Chrono Trigger μέσα στην πρώτη ώρα του.

Μετά την εισαγωγή του παιχνιδιού στο Millenial Fair, πριν καν ξεκινήσει ουσιαστικά η ιστορία, μπορείς θεωρητικά να αντιμετωπίσεις το τελικό boss και να δεις τα credits των δημιουργών. Χρειάζεται μια γνώση που δεν έχει κάποιος που δοκιμάζει το παιχνίδι για πρώτη φορά, μια σειρά από αποφάσεις που σε οδηγούν μέσα από πύλες που δεν ξέρεις τι κάνουν ακριβώς, οι οποίες σε οδηγούν σε μια αναμέτρηση με τον Lavos που δεν υπάρχει περίπτωση να κερδίσεις στο level 8 με τον αρχικό εξοπλισμό σου. Παρ’ όλα αυτά, η επιλογή βρίσκεται εκεί. Η πόρτα είναι ανοιχτή. Το παιχνίδι δεν σε αποτρέπει να την περάσεις.

Το αστείο στο τέλος των πάντων

Αυτό είναι το New Game+, μια λειτουργία που παρουσίασε για πρώτη φορά το Chrono Trigger στο είδος των JRPGs το 1995 και η ύπαρξή του αλλάζει τη φιλοσοφία. Όταν ολοκληρώνεις το παιχνίδι και ξεκινάς πάλι από την αρχή με τα στατιστικά και τον εξοπλισμό που απέκτησες ήδη, η ιστορία που μόλις ολοκλήρωσες γίνεται ένα ίζημα κάτω από τη νέα σου προσπάθεια. Ξέρεις πού οδηγεί κάθε πύλη. Ξέρεις τι λέει η ηχογράφηση το 2.300 μ.Χ. πριν την ακούσεις. Ξέρεις ότι ο Crono θα πεθάνει στο Death Peak και ξέρεις ότι μπορείς να τον σώσεις και ξέρεις ότι μπορείς επίσης να επιλέξεις να μην το κάνεις. Η ιστορία δεν αλλάζει. Αλλάζει όμως η σχέση σου απέναντί της.

Τα δεκατρία διαφορετικά τέλη είναι ένας τρόπος να αναλύσεις τι σημαίνει ακριβώς να τελειώσεις ένα παιχνίδι.

Τα περισσότερα έχουν μικρές παραλλαγές, διαφορές στο ποιος είναι παρών στην τελική αναμέτρηση, μικρές διαφοροποιήσεις στον διάλογο με βάση τα side quests που έχεις ολοκληρώσει. Αλλά το συνολικό εύρος μεταξύ τους είναι εντυπωσιακό. Ένα τέλος έχει τους χαρακτήρες να εμφανίζονται σε ένα πάρτι μετά τα credits. Ένα άλλο, που μπορείς να το δεις μόνο αν εξοντώσεις τον Lavos πριν φύγεις από το 1.000 μ.Χ. έχει τη μάνα του Cronos να ψάχνει τον αγαπημένο της γιο και τα credits εμφανίζονται μπροστά σε έναν κόσμο που δεν έμαθε ποτέ ότι βρισκόταν σε κίνδυνο.

Το τελευταίο είναι αυτό που σου κάθεται σαν βαρίδι. Όχι επειδή είναι μελαγχολικό. Ο κόσμος είναι μια χαρά. Οι άνθρωποι είναι μια χαρά. Κανείς δεν υπέφερε. Κι όμως, όταν βλέπεις τη μάνα του Cronos να περπατά ανάμεσα στο πλήθος φωνάζοντας το όνομα του γιου της, την ώρα που ακούς το τελευταίο μουσικό θέμα, σου προκαλεί μια θλίψη.

Ο κόσμος σώθηκε. Δεν το κατάλαβε κανείς. Δεν χρειαζόταν να το μάθει κανείς.

Τι σημαίνει «τελειώνω ένα παιχνίδι»

Το ερώτημα που μας βάζει το Chrono Trigger με τα δεκατρία τέλη του δεν είναι να βρούμε ποιο από αυτά είναι το σωστό. Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε είναι κατά πόσο ο χαρακτηρισμός «σωστό τέλος» έχει νόημα.

Φαίνεται σαν μια φιλοσοφική προσέγγιση, αλλά έχει και μηχανιστική έκφραση. Όταν εξοντώνεις τον Lavos για πρώτη φορά, το παιχνίδι δεν κλειδώνει. Ανοίγει περισσότερο. Το New Game+ είναι η δεύτερη πράξη του παιχνιδιού, όχι κάποιο bonus για τους τελειομανείς, αλλά μια πρόσκληση να ζήσεις τα ίδια γεγονότα από εντελώς διαφορετική σκοπιά. Δεν είσαι πλέον κάποιος που συμμετέχει σε μια ιστορία. Είσαι ένας αρχαιολόγος που την παρατηρεί και η ανασκαφή αλλάζει αυτά που θα αντικρύσεις.

Ο Masato Kato, που έγραψε ένα σημαντικό μέρος του σεναρίου του Chrono Trigger και αργότερα σκηνοθέτησε το Chrono Cross, έχει πει σε μια συνέντευξή του το 2000 ότι η ομάδα πίστευε πως τα πολλαπλά τέλη είναι ειλικρινή και ταυτόχρονα διευρύνουν το παιχνίδι. Ο στόχος δεν ήταν να δώσει στους παίκτες περισσότερο περιεχόμενο, αλλά να γίνει αντιληπτό ότι το νόημα της ιστορίας δεν είναι προκαθορισμένο, ότι το θέμα του παιχνιδιού εξαρτάται εν μέρει από όσα φέρνει ο ίδιος ο παίκτης στο τραπέζι και από τη στιγμή που θα επιλέξει να σταματήσει.

Αυτή η ειλικρίνεια είναι που κάνει το λεγόμενο «bucket ending» τόσο αφοπλιστικό.

Αυτό το τέλος μπορείς να το δεις μόνο αν εξοντώσεις τον Lavos αμέσως μετά το Ocean Palace, πριν ο Crono αναστηθεί, πριν η ομάδα ανασυνταχθεί, πριν παίξεις το δεύτερο μισό του παιχνιδιού. Το τέλος δείχνει μια σύντομη, σιωπηλή σκηνή με τους χαρακτήρες που επέζησαν σε μια ακτή. Χωρίς τυμπανοκρουσίες. Χωρίς κάθαρση. Μόνο κάποιοι άνθρωποι που στέκονται σε ένα σημείο με τη θλίψη τους, την ώρα που ο κόσμος συνεχίζει γύρω τους. Είναι το τέλος όπου έχεις κερδίσει και δεν νιώθεις ότι κέρδισες.

Τα περισσότερα παιχνίδια που προσφέρουν πολλά τέλη τα τοποθετούν με μια ιεραρχία. Υπάρχει το πραγματικό τέλος και κάποιες άλλες, μικρότερης σημασίας παραλλαγές που βρίσκονται εκεί για να αναγνωρίσουν τις επιλογές του παίκτη χωρίς όμως να τις αποδέχονται ολοκληρωτικά. Το Chrono Trigger αρνείται κάθε ιεραρχία. Το bucket ending και το κανονικό τέλος είναι ισότιμα. Το παιχνίδι δεν σου λέει ποτέ ποια από τις εμπειρίες σου ήταν η σωστή.

Τι σημαίνει αυτό; Ότι το Chrono Trigger είναι ένα από τα πρώτα παιχνίδια που αντιμετωπίζουν την πράξη της ενασχόλησης μαζί του ως καθαρά ερμηνευτική. Δηλώνει ότι η πορεία του παίκτη στο σενάριο έχει σημασία για το νόημα του σεναρίου, στον ίδιο βαθμό που οι ίδιοι οι συγγραφείς έδωσαν ένα νόημα στο γραπτό τους.

Αυτή η ιδέα έγινε αντιληπτή από τη βιομηχανία μετά από μια δεκαετία τουλάχιστον. Και κάποιοι λένε πως δεν έχει γίνει αντιληπτή ακόμα.