Every was has a sponsor (Part 4)

Ο Big Boss γλιτώνει τον θάνατο στη μάχη, βγαίνει μέσα από τις σκιές στο Arlington National Cemetary, ανάβει ένα τσιγάρο και αποκαλύπτει στον γιο του την αλήθεια.

Κατηγορητήριο και άφεση αμαρτιών

Η τελευταία σκηνή στο MGS4 είναι ένα από τα πιο παράδοξα τέλη στην ιστορία αυτού του μέσου ψυχαγωγίας. Μόλις ο Snake εξοντώνει τον Liquid, αποσυναρμολογεί τα Patriot AIs και επιβιώνει από την απόπειρα αυτοκτονίας, το παιχνίδι προβάλει έναν επίλογο διάρκειας σαράντα λεπτών, με αποκαλύψεις, επανασυνδέσεις και σιωπηλές συζητήσεις, για να φτάσει σε αυτήν την στιγμή. Ο Big Boss, το επίκεντρο της μυθολογίας της σειράς από το 1987, μένει ζωντανός. Εξοντώνει το τελευταίο απομεινάρι του συστήματος Patriot με γυμνά χέρια. Αγκαλιάζει τον γιο του και του εξηγεί τα πάντα.

Και μετά ζητά από τον Snake να ζήσει. Να πάψει να είναι στρατιώτης. Να ψάξει τον αληθινό του χαρακτήρα, τώρα που δεν τον χρειάζεται κανείς να πολεμήσει για λογαριασμό του.

Η σκηνή έχει τεράστιο συναισθηματικό βάρος, που το Kojima το καταφέρνει λόγω της συσσωρευμένης πίεσης της αφήγησης. Αν αφήσεις όμως στην άκρη το συναίσθημα, συνειδητοποιείς ότι η σκηνή κάνει και κάτι άλλο. Ο Big Boss είναι εκείνος που προκάλεσε κάθε καταστροφή. Ο γενετικός του κώδικας κλωνοποιήθηκε χωρίς συγκατάθεση για να δημιουργηθούν στρατεύματα. Η φιλοσοφία του έγινε η απόλυτη δικαιολογία για όλες αυτές τις δεκαετίες συγκρούσεων. Κάθε παράταξη στην σειρά επικαλείται το δικό του όνομα για να νομιμοποιήσει τη βία που ασκεί. Είναι, σύμφωνα με το σύμπαν του Metal Gear Solid, ο άνθρωπος που κρύβεται πίσω από όλα όσα υπέφερε ο Snake.

Και τώρα, στο τέλος, ζητά άφεση.

Και το παιχνίδι σου ζητά να του τη δώσεις. Οι περισσότεροι το έκαναν, επειδή ο Big Boss έχει πειθώ, επειδή η σκηνή είναι υπέροχα δομημένη και επειδή έχεις περάσει είκοσι ώρες θέλοντας όλο αυτό να τελειώσει. Από την άλλη όμως, όσα βίωσες είναι πολύπλοκα και είναι πολύ δύσκολο να του τη δώσεις. Ο λόγος του Big Boss για τους στρατιώτες που πρέπει να ζήσουν για κάτι πέρα από τον πόλεμο, είναι ο λόγος ενός ανθρώπου που πέρασε όλη του τη ζωή κάνοντας το αντίθετο. Το κατηγορητήριο και το αίτημα για άφεση αμαρτιών ακούγονται σε μια πρόταση, από την ίδια φωνή.

Ο δημιουργός πίσω από τον μηχανισμό

Η υπογραφή του Kojima στο MGS4 είναι διάχυτη παντού και πεντακάθαρη.

Εμφανίζεται και ο ίδιος στο παιχνίδι. Επέλεξε ο ίδιος τα μέλη της ομάδας ανάπτυξης που είχαν μικρό ρόλο. Έχτισε το παιχνίδι γύρω από έναν πρωταγωνιστή που αντικατοπτρίζει τη δική του άποψη για τα γηρατειά, όπως επιβεβαίωσε και στη συνέντευξή του στο Kikizo: «Σκόπιμα έκανα τον Old Snake σαν εμένα». Ο ιαπωνικός υπότιτλος του παιχνιδιού περιέχει τη λέξη «gene» σε όλα τα προωθητικά υλικά, μια λέξη που τονίζει το επαναλαμβανόμενο πάθος του Kojima για όσα κληρονομούμε και για όσα επιλέγουμε.

Ήδη το 2008, ο Kojima είχε περάσει πολλά χρόνια προσπαθώντας να ολοκληρώσει την σειρά Metal Gear. Θεωρούσε ότι το Metal Gear Solid 2 ήταν το επεισόδιο που την ολοκλήρωνε. Έπειτα ήρθε το MGS3. Μετά ήταν σίγουρο ότι θα ολοκληρωθεί με το MGS4, το δήλωνε ο ίδιος δημόσια λέγοντας πως αυτό είναι το τελευταίο κεφάλαιο του Snake, το τέλος ενός κύκλου που συνεχιζόταν από το 1987. Πέρασε δύο δεκαετίες χτίζοντας μια μυθολογία που είχε γίνει τόσο μεγάλη, ώστε κανένας δημιουργός από μόνος του δεν θα μπορούσε να διαχειριστεί. Το franchise είχε μετόχους πλέον. Υπήρχαν τα εμπορικά συμφέροντα της Konami, μια παγκόσμια κοινότητα που θεωρούσε τους χαρακτήρες κτήμα της, ένα πολιτιστικό βάρος που έκανε το τέλος κοστοβόρο.

Ο Snake, με άλλα λόγια, δεν ήταν ο μόνος που δεν μπορούσε να σταματήσει να πολεμά, ακόμα κι αν η αποστολή τον κατέστρεφε.

Το MGS4 είναι εν μέρει ένα παιχνίδι για την εξάντληση που ένιωθε ο Kojima, την συνειδητή κούραση του δημιουργού που έχει χτίσει τόσο μεγάλο που έγινε από μόνο του ένα σύστημα, ένα σύστημα που απαιτεί από εκείνον να συνεχίσει να παράγει περιεχόμενο για να συντηρηθεί. Το σύστημα Patriots συνέχισε να λειτουργεί σε αυτόματους servers πολύ καιρό μετά τον θάνατο των ιδρυτών του. Ο μηχανισμός συνεχίζει να λειτουργεί επειδή υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που εξαρτώνται από τη λειτουργία του. Αυτό το τελευταίο έχει νόημα για την στρατιωτική βιομηχανία στον φανταστικό κόσμο του παιχνιδιού. Έχει επίσης νόημα για το δημιούργημα έξω από αυτόν.

Εσύ αγόρασες τον πόλεμο

Φτάνουμε και στο σημείο που δεν σου αποκαλύπτει ξεκάθαρα το παιχνίδι, αφού δεν χρειάζεται να το κάνει έτσι κι αλλιώς.

Η στρατιωτική βιομηχανία χρειάζεται δύο πράγματα για να λειτουργήσει: παραγωγούς και καταναλωτές. Το MGS4 περνά πολύ χρόνο εξετάζοντας τους παραγωγούς. Δηλαδή, τους ιδιωτικούς στρατούς, τους εμπόρους όπλων, τους διαχειριστές της AI, τους πολιτικούς και την οικονομία τους που στηρίζεται στις ακατάπαυστες μάχες. Όμως, δεν λέει πολλά για τους καταναλωτές. Που βρίσκονται στο παιχνίδι. Βρίσκονται παντού στο παιχνίδι.

Είναι οι άνθρωποι που αγοράζουν τα όπλα που ξεκλειδώνει ο Drebin. Είναι ο κόσμος που έκανε εμπορικά βιώσιμη τη βιομηχανία των ιδιωτικών στρατών, ζητώντας μέτρα ασφαλείας που τα έθνη δεν είχαν πλέον τη διάθεση ή την ικανότητα να προσφέρουν. Είναι οι πολίτες των χωρών που διεξήγαγαν πολέμους για δεκαετίες χωρίς να υπολογίζουν το κόστος, που έκρυβαν τις απώλειες από τις ειδήσεις.

Είναι και ο παίκτης.

Το MGS4 πούλησε πάνω από τέσσερα εκατομμύρια αντίτυπα τον πρώτο μήνα της κυκλοφορίας του. Ήταν ένας από τους πιο επιτυχημένους exclusive τίτλους του PS3. Οι παίκτες το αγόρασαν επειδή λάτρευαν τον Snake, επειδή ήθελαν ένα τέλος σε μια ιστορία που παρακολουθούσαν για χρόνια, επειδή τα trailers και τα reviews προκαλούσαν έκσταση. Όλα αυτά ισχύουν. Ισχύει όμως και ότι το παιχνίδι που αγόρασαν απεικόνιζε τον πόλεμο σαν ένα αυτοσυντηρούμενο εμπορικό σύστημα, αλλά κι ότι το ίδιο το παιχνίδι ήταν ένα αυτοσυντηρούμενο εμπορικό σύστημα που απέφερε κέρδη για την Konami, που κρατούσε το franchise ζωντανό, που αποδείκνυε ότι το συγκεκριμένο προϊόν άξιζε συνεχείς επενδύσεις.

Η στρατιωτική βιομηχανία χρειάζεται καταναλωτές. Από πάντα. Και το 2008, την ώρα που καθόσουν μπροστά στην τηλεόραση με το χειριστήριο του PS3 στο χέρι, το παιχνίδι σου έλεγε πως είσαι κι εσύ ένας από αυτούς τους καταναλωτές.